Geweld tegen hulpverleners: geen spelletje

De afgelopen periode was er nadrukkelijk aandacht voor de bestrijding van geweld tegen hulpverleners. Minister Opstelten van het ministerie van Veiligheid en Justitie bestempelde de toename van geweld tegen de politie en hulpverleners tijdens de recente jaarwisseling als “ernstig en onaanvaardbaar hoog”. In 2011 kreeg 79% van het ambulancepersoneel, 73% van de politieagenten en 44% van de brandweerlieden te maken met agressie of geweld (bron: SIRE). Ook ik vind de genoemde percentages alarmerend. Elk geval van geweld is er naar mijn mening één te veel. Waar richten de initiatieven tegen geweld richting hulpverleners zich op? En zijn dit ook de juiste?

Campagne
Uit een onderzoek dat in opdracht van organisatie SIRE is gehouden, blijkt dat 85% van de Nederlanders geweld tegen hulpverleners ‘meer dan zat is’. Meer dan 40% verwacht dat het geweld in de toekomst alleen maar zal toenemen. Eind 2011 lanceerde SIRE dan ook de campagne “Handen af van onze hulpverleners”, om het publiek erop te wijzen dat hulpverleners met respect behandeld moeten worden. De campagne bestaat onder andere uit spotjes op radio en televisie, advertenties en een website. Ook de rijksoverheid heeft een dergelijke campagne, getiteld “Veilige publieke taak”.

Sociale media
Ook op sociale media zijn dergelijke initiatieven uiteraard vertegenwoordigd. Voorbeelden hiervan zijn verschillende pagina’s op Hyves, Facebook en het Twitteraccount Hart voor Hulpverleners.

Serious game
Eén van de initiatieven die ik vernieuwend vind, is de serious game Ambulance control. Dit spel is ontwikkeld door de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord met subsidie van het ministerie van BZK. De game laat deelnemers de rol van de meldkamermedewerker overnemen en beslissen over de inzet van ambulancecapaciteit. De meldkamers ambulancezorg kunnen namelijk niet automatisch een ziekenwagen sturen na elke 112-melding, omdat ambulancecapaciteit vrijgehouden moet worden voor levensbedreigende situaties. Het spel maakt duidelijk dat verstandig omgaan met deze capaciteit levens redt en dat agressief gedrag richting ambulancepersoneel de hulpverlening bemoeilijkt.

Verhoging boetes
Daarnaast is bij de laatste jaarwisseling als maatregel de beboeting bij agressie tegen hulpverleners verhoogd door het Openbaar Ministerie. Bij dergelijke strafzaken werd de strafeis met 200% verhoogd.

Effect
Doen we met bovengenoemde maatregelen nu het juiste? Deze vraag is - mede vanwege de invloed van verschillende factoren - lastig te beantwoorden, zo laten ook campagne-evaluaties zien. Wat opvallend is aan bovenstaande initiatieven, is dat ze zijn gericht op de geweldplegers en niet op de hulpverleners. Gelukkig krijgt de impact op hulpverleners inmiddels meer aandacht. Zo is het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid (NIFV) bezig met een onderzoek naar agressie en geweld tegen brandweerpersoneel op de werkvloer, waarvan voorlopige aanbevelingen reeds beschikbaar zijn. De vraag die in dit onderzoek centraal staat, is: Hoe kunnen zij het beste met incidenten van agressie en geweld omgaan? Juist ook op dat terrein is de overheid niet erg zichtbaar. De private markt vult dit gat inmiddels op met weerbaarheidstrainingen. Want, hoe kunnen hulpverleners in deze geweldssituaties de geweldplegers de baas blijven? Op welke wijze kunnen ze bijvoorbeeld omstanders bewegen hen te helpen? Deze persoonlijke weerbaarheid blijft broodnodig, want geweld tegen hulpverleners is tenslotte alles behalve een spelletje. Handen af van onze hulpverleners!